Een vitamine die uw hele lichaam in evenwicht houdt.
B12 is essentieel voor DNA-aanmaak, zenuwfunctie en weefselherstel. Wordt het niet voldoende opgenomen of binnengekregen, dan kan een tekort op verrassend veel manieren tot uiting komen.
Wat is vitamine B12?
Vitamine B12 (cobalamine) is een wateroplosbare vitamine die noodzakelijk is voor het goed functioneren van het hele lichaam. Ze speelt een sleutelrol in de aanmaak van DNA en in het herstel van weefsels.
Bij onvoldoende B12 — door te weinig inname of door een gestoorde opname — ontstaan er problemen in verschillende systemen. De diagnose stellen is vaak complexer dan men denkt.
| Leeftijd | pmol/l | pg/ml | tHcy |
|---|---|---|---|
| 2 t/m 5 jaar | 400 | 540 | 5,1 |
| 6 t/m 10 jaar | 350 | 480 | 6,9 |
| 11 t/m 14 jaar | 300 | 400 | 8,0 |
| 15 t/m 19 jaar | 250 | 340 | 9,6 |
B12-ondergrens (pmol/l & pg/ml) en bovengrens totaal homocysteïne (µmol/l).
Hoe ontstaat een B12-tekort?
Er zijn meerdere oorzaken — vaak speelt er een combinatie. Wanneer een oorzaak niet kan worden weggenomen, mag de behandeling met B12-injecties niet worden gestopt.
Onvoldoende inname
Bijvoorbeeld bij vegetarisch of veganistisch eetpatroon — B12 zit alleen in vlees, vis, eieren en zuivel.
Gestoorde opname
Wanneer het maagdarmstelsel B12 niet goed opneemt, ondanks voldoende inname.
Stoornis op celniveau
Aangeboren afwijkingen in het transport of de stofwisseling van vitamine B12.
Medicatie
Maagzuurremmers, questran, metformine en andere middelen kunnen de opname verstoren.
Lachgas
Inactiveert vitamine B12 in het lichaam — ook bij eenmalig of recreatief gebruik.
Alcohol
Bij langdurig overmatig gebruik raakt de opname en stofwisseling verstoord.
Maag- of bariatrische operatie
Verandert de productie van intrinsic factor en daarmee de opname.
Darmaandoeningen
Coeliakie, parasieten of de maagbacterie Helicobacter kunnen de opname blokkeren.
Voor opname is een ingewikkeld mechanisme nodig: B12 wordt eerst in de maag gekoppeld aan intrinsic factor — een eiwit dat door een specifiek type maagcellen wordt aangemaakt — voordat het in de dunne darm in het bloed wordt opgenomen. Op weefselniveau kunnen daarnaast afwijkingen bestaan waardoor B12 zijn werking niet kan doen, ondanks een ogenschijnlijk normale bloedwaarde.
De B12-spiegel zegt niet alles.
Het vaststellen van een B12-tekort is complexer dan bijvoorbeeld een te trage schildklier. In de algemene bevolking variëren waarden enorm — meestal tussen 200 en 600 pmol/l — en de uitslag kan van dag tot dag 100 tot 200 punten verschillen.
Sommige mensen hebben bij een waarde van 120 pmol/l geen enkele klacht. Anderen ervaren bij een waarde van 200 pmol/l soms heftige neurologische klachten. Aanvullende bepalingen zoals MMA en homocysteïne ondersteunen de diagnose, maar zijn lang niet altijd doorslaggevend.
"Wat normaal is voor de een, hoeft dat absoluut niet te zijn voor de ander."
Een diagnose uitsluiten op basis van een 'normale' bloeduitslag is een bekende valkuil. Anamnese en lichamelijk onderzoek wegen minstens zo zwaar — onderzoek in de VS toonde aan dat meer dan de helft van de patiënten die goed reageerden op B12-injecties 'normale' waarden hadden van B12, MMA en homocysteïne.
Systemen die door een tekort worden aangetast
Omdat B12 in elke cel een rol speelt, kunnen de gevolgen van een tekort in zeer verschillende systemen zichtbaar worden — soms tegelijk.
Zenuwstelsel
Hersenen, ruggenmerg, perifere zenuwen
Hematologisch
Bloed, beenmerg en stolling
Immuunsysteem
Afweer en infectierisico
Hart & vaten
Ritme, bloeddruk en circulatie
Maagdarmstelsel
Spijsvertering en slijmvliezen
Bewegingsstelsel
Spieren, pezen en botten
Urogenitaal stelsel
Urinewegen, geslachtsorganen, fertiliteit
Welke klachten passen bij een B12-tekort?
Onderstaande lijst is overgenomen van Henk de Jong — pionier op het gebied van erkenning van de ziekte van Addison-Biermer / vitamine B12-tekort — en is onderverdeeld in herkenbare categorieën. Klik open om te lezen.
- Absences / toevallen
- Afasie (woorden niet kunnen vinden, "dubbele tong", spraakapraxie)
- Afwijkende reflexen
- Ataxie en verminderde positiezin (onstabiele gang, dronkemansgang)
- Concentratie- en geheugenproblemen (wattenhoofd, sufheid, derealisatie)
- Dementie (geheugenverlies)
- Duizeligheid
- Fasciculaties / myoclonieën (spiertrillingen, onwillekeurige bewegingen)
- Gehoorproblemen (oorsuizen, vervormd geluid)
- Het koud hebben, soms branderig gevoel op de huid
- Hoofdpijn of migraine
- Hypertone blaas (plas niet kunnen ophouden)
- Oogklachten (optische neuropathie, wazig zien, gezichtsvelduitval)
- Raar gevoel in de voeten (op vilt of watten lopen)
- Restless legs
- Spierpijn, spierkrampen, spierzwakte, krachtverlies
- Tintelingen of "onder stroom staan" in handen, voeten, armen of gezicht
- Onverklaarbaar vallen of dingen uit handen laten vallen
- Zwaar en stijf gevoel in de benen
Herkent u uw klachten?
Maak direct een afspraak. Wij kijken specialistisch verder — ook bij 'normale' bloedwaarden met aanhoudende klachten.